Een goed doel financieel ondersteunen kan op veel verschillende manieren. Sommige mensen doneren af en toe een klein bedrag aan een organisatie die hen aanspreekt, terwijl anderen ervoor kiezen om structureel een vast bedrag te schenken. Ook grotere schenkingen, periodieke giften en nalatenschappen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan maatschappelijke organisaties.
Wie zoekt naar informatie over een schenking aan een goed doel komt echter al snel verschillende begrippen tegen.
Wat is bijvoorbeeld het verschil tussen een gewone gift en een periodieke gift? Wanneer kan een schenking fiscaal aftrekbaar zijn? Maakt het uit aan welke organisatie je schenkt? En hoe kun je ervoor zorgen dat jouw bijdrage daadwerkelijk terechtkomt bij een organisatie die past bij wat jij belangrijk vindt?
Een schenking aan een goed doel is daardoor niet alleen een kwestie van geld overmaken. Zeker bij structurele of grotere schenkingen kan het verstandig zijn om vooraf na te denken over de vorm van de schenking, de bestemming en eventuele fiscale gevolgen.
Wat is een schenking aan een goed doel?
Een schenking aan een goed doel betekent in de basis dat je vrijwillig geld of andere bezittingen overdraagt zonder daarvoor een gelijkwaardige tegenprestatie te ontvangen.
Bij goede doelen wordt meestal gesproken over een gift of donatie.
Dat kan een klein bedrag zijn dat je eenmalig overmaakt, maar ook een structurele bijdrage gedurende meerdere jaren.
Daarnaast zijn er andere mogelijkheden.
Je kunt bijvoorbeeld effecten, goederen of andere vermogensbestanddelen schenken. Ook kun je een goed doel opnemen in je testament.
Welke vorm het meest geschikt is, hangt onder andere af van je persoonlijke situatie en het doel dat je met de schenking wilt bereiken.
Waarom schenken mensen aan een goed doel?
De motivatie om te schenken verschilt sterk per persoon.
Sommige mensen hebben persoonlijke ervaring met een bepaald maatschappelijk probleem.
Iemand die een familielid heeft verloren aan een ziekte kan bijvoorbeeld onderzoek naar die ziekte willen ondersteunen.
Andere mensen voelen zich betrokken bij onderwerpen zoals natuur, dierenwelzijn, armoedebestrijding, onderwijs, cultuur of internationale hulp.
Een schenking maakt het mogelijk om organisaties te ondersteunen die dagelijks met dergelijke onderwerpen bezig zijn.
Eenmalige schenking aan een goed doel
De eenvoudigste vorm is een eenmalige schenking.
Je kiest een organisatie en maakt een bedrag over.
Dat kan rechtstreeks aan de organisatie, maar bijvoorbeeld ook tijdens een collecte of inzamelingsactie.
Een eenmalige gift geeft veel vrijheid.
Je bepaalt iedere keer opnieuw:
- aan welk goed doel je schenkt;
- hoeveel je schenkt;
- wanneer je schenkt;
- of je later opnieuw wilt schenken.
Dat maakt eenmalig schenken aantrekkelijk voor mensen die zich niet voor langere tijd willen vastleggen.
Maandelijks schenken
Veel goede doelen bieden daarnaast de mogelijkheid om maandelijks een bedrag te doneren.
Bijvoorbeeld vijf, tien, vijfentwintig of vijftig euro per maand.
Voor een goed doel heeft structurele ondersteuning een belangrijk voordeel.
De organisatie kan beter voorspellen hoeveel inkomsten beschikbaar zijn.
Dat maakt het eenvoudiger om projecten voor langere tijd te plannen.
Voor de schenker heeft maandelijks schenken als voordeel dat een groter jaarbedrag over meerdere kleinere betalingen wordt verdeeld.
Periodiek schenken aan een goed doel
Naast een gewone maandelijkse donatie bestaat er in Nederland een specifieke vorm van schenken die fiscaal interessant kan zijn: de periodieke gift.
Hierbij spreek je af om gedurende een bepaalde periode structureel aan een organisatie te schenken.
Aan periodieke giften zijn voorwaarden verbonden wanneer je gebruik wilt maken van fiscale aftrek.
Het is daarom belangrijk om vooraf te controleren of zowel de schenking als de ontvangende organisatie aan de geldende voorwaarden voldoet.
Gewone gift en periodieke gift
Het onderscheid tussen gewone en periodieke giften is vooral belangrijk voor de inkomstenbelasting.
Bij gewone giften kunnen voor fiscale aftrek drempels en grenzen gelden.
Periodieke giften kennen een andere fiscale behandeling, mits aan de voorwaarden wordt voldaan.
Dat betekent niet automatisch dat periodiek schenken voor iedereen beter is.
Wie flexibel wil blijven, kan een gewone gift prettiger vinden.
Wie toch al van plan is om een organisatie gedurende langere tijd structureel te ondersteunen, kan onderzoeken of periodiek schenken aantrekkelijker is.
Controleer de actuele fiscale regels
Belastingregels kunnen veranderen.
Daarom is het verstandig om bij fiscale beslissingen niet uitsluitend af te gaan op informatie die je jaren geleden hebt gelezen.
Controleer altijd de regels die gelden voor het belastingjaar waarin je de schenking doet.
Vooral bij grotere bedragen kan het verstandig zijn om advies in te winnen bij een belastingadviseur, financieel adviseur of notaris.
Wat is een ANBI?
Bij schenken aan goede doelen kom je regelmatig de afkorting ANBI tegen.
ANBI staat voor Algemeen Nut Beogende Instelling.
Dit is een fiscale status voor organisaties die zich vrijwel volledig inzetten voor het algemeen belang en aan bepaalde voorwaarden voldoen.
Veel bekende goede doelen hebben een ANBI-status.
Maar niet iedere stichting, vereniging of maatschappelijke organisatie is automatisch een ANBI.
Dat onderscheid kan belangrijk zijn voor de fiscale behandeling van schenkingen.
Waarom de ANBI-status belangrijk kan zijn
Wanneer je een schenking fiscaal wilt aftrekken, kan de status van de ontvangende organisatie relevant zijn.
Daarom is het verstandig om vóór een grotere of periodieke schenking te controleren welke status de organisatie heeft.
Ga er niet automatisch vanuit dat iedere organisatie die zichzelf een goed doel noemt dezelfde fiscale positie heeft.
Een organisatie kan maatschappelijk nuttig werk verrichten zonder dat dit automatisch betekent dat iedere schenking fiscaal aftrekbaar is.
Schenken met belastingvoordeel
Onder bepaalde voorwaarden kunnen giften aan daarvoor kwalificerende organisaties worden meegenomen bij de aangifte inkomstenbelasting.
Hierdoor kan een gedeelte van het fiscale effect van de schenking via de belastingaangifte worden verwerkt.
Hoe groot dat voordeel is, hangt af van verschillende factoren.
Onder andere het soort gift, het bedrag, de ontvangende organisatie en de persoonlijke fiscale situatie kunnen van invloed zijn.
Zie belastingvoordeel daarom niet als het belangrijkste doel van schenken.
Het is eerder een factor waarmee je rekening kunt houden wanneer je toch al van plan bent een goed doel financieel te ondersteunen.
Een groter bedrag schenken
Bij een kleine eenmalige donatie zullen de meeste mensen niet uitgebreid nadenken over de juridische of fiscale structuur.
Bij grotere bedragen ligt dat anders.
Stel dat je €10.000, €50.000 of een nog groter bedrag aan een maatschappelijke organisatie wilt schenken.
Dan kan het verstandig zijn om vooraf te onderzoeken hoe je dat wilt organiseren.
Wil je het volledige bedrag direct schenken?
Wil je het bedrag verspreiden over meerdere jaren?
Wil je dat het geld aan een specifiek project wordt besteed?
Of wil je een langdurige samenwerking met de organisatie aangaan?
Hoe groter de schenking, hoe belangrijker dergelijke vragen worden.
Schenken met een specifieke bestemming
Sommige schenkers willen niet alleen bepalen welke organisatie geld ontvangt, maar ook waarvoor het wordt gebruikt.
Dat wordt ook wel bestemmingsgericht schenken genoemd.
Je kunt bijvoorbeeld een bijdrage willen leveren aan wetenschappelijk onderzoek, een bepaald natuurproject of een concreet maatschappelijk initiatief.
Bij grotere schenkingen kan soms met de organisatie worden besproken welke mogelijkheden hiervoor bestaan.
Het is verstandig om afspraken duidelijk vast te leggen.
Vrij besteedbare schenking
Een andere mogelijkheid is juist een schenking zonder specifieke bestemming.
De organisatie bepaalt dan zelf waar het geld het hardst nodig is.
Dat kan voor goede doelen bijzonder waardevol zijn.
Niet iedere kostenpost is namelijk aantrekkelijk om fondsen voor te werven.
Een organisatie heeft bijvoorbeeld ook medewerkers, huisvesting, IT-systemen en administratie nodig om haar maatschappelijke activiteiten mogelijk te maken.
Vrij besteedbare middelen geven een organisatie meer flexibiliteit.
Hoe kies je een goed doel?
Er zijn veel organisaties die financiële ondersteuning zoeken.
Daarom kan het lastig zijn om te bepalen waar je wilt schenken.
Begin bij onderwerpen die je persoonlijk belangrijk vindt.
Denk bijvoorbeeld aan:
- gezondheid;
- wetenschappelijk onderzoek;
- armoedebestrijding;
- ontwikkelingssamenwerking;
- onderwijs;
- dierenwelzijn;
- natuur en milieu;
- cultuur;
- mensenrechten;
- lokale maatschappelijke projecten.
Vervolgens kun je binnen dat onderwerp verschillende organisaties onderzoeken.
Kijk naar wat een organisatie daadwerkelijk doet
Een bekende naam betekent niet automatisch dat een organisatie het beste aansluit bij wat jij belangrijk vindt.
Bekijk daarom de activiteiten.
Welke projecten worden uitgevoerd?
In welke landen of regio’s werkt de organisatie?
Welke resultaten probeert zij te bereiken?
Hoe wordt gerapporteerd over inkomsten en uitgaven?
En hoe transparant is de organisatie over haar werkwijze?
Vooral bij grotere schenkingen is het verstandig om hier uitgebreid naar te kijken.
Grote of kleine goede doelen?
Ook dit is een persoonlijke keuze.
Grote organisaties kunnen beschikken over professionele fondsenwerving, gespecialiseerde medewerkers en internationale netwerken.
Kleinere organisaties kunnen juist zeer gericht binnen één regio of rond één probleem werken.
Geen van beide is automatisch beter.
Het belangrijkste is dat de organisatie aansluit bij het doel dat jij wilt ondersteunen en voldoende vertrouwen geeft over de manier waarop middelen worden besteed.
Lokale goede doelen ondersteunen
Een schenking hoeft niet naar een grote landelijke organisatie te gaan.
Lokale initiatieven kunnen eveneens financiële ondersteuning nodig hebben.
Denk bijvoorbeeld aan voedselhulp, maatschappelijke ontmoetingsplekken, dierenopvang, jeugdactiviteiten of lokale zorgprojecten.
Het voordeel kan zijn dat je relatief dichtbij ziet wat er met de bijdrage gebeurt.
Voor mensen die graag direct impact in hun eigen omgeving willen ondersteunen, kunnen lokale organisaties daarom interessant zijn.
Schenken aan meerdere goede doelen
Je hoeft natuurlijk niet één organisatie te kiezen.
Sommige mensen verdelen hun jaarlijkse donatiebudget over verschillende onderwerpen.
Bijvoorbeeld een gedeelte naar gezondheid, een gedeelte naar dierenwelzijn en een gedeelte naar armoedebestrijding.
Hierdoor kun je verschillende maatschappelijke doelen tegelijkertijd ondersteunen.
Een andere mogelijkheid is ieder jaar een ander thema te kiezen.
Maak een jaarlijks schenkingsbudget
Wanneer je regelmatig wilt doneren, kan het handig zijn om vooraf een budget vast te stellen.
Bijvoorbeeld een vast bedrag per maand of een percentage van het bedrag dat je jaarlijks kunt missen.
Daarmee voorkom je dat schenkingen uitsluitend afhankelijk worden van toevallige inzamelingsacties die je gedurende het jaar tegenkomt.
Je kunt vervolgens bewust bepalen hoe je het budget verdeelt.
Schenken vanuit vermogen
Mensen met opgebouwd vermogen kunnen anders naar schenken kijken dan mensen die vooral vanuit hun maandelijkse inkomen doneren.
Wanneer je financiële situatie dat toelaat, kan een grotere schenking onderdeel worden van vermogensplanning.
Daarbij kan worden gekeken naar hoeveel vermogen je zelf nodig verwacht te hebben en welk gedeelte je tijdens je leven aan maatschappelijke doelen wilt besteden.
Dit kan complexe financiële en fiscale gevolgen hebben.
Bij substantiële bedragen is professioneel advies daarom verstandig.
Schenken tijdens leven of nalaten?
Wie een goed doel structureel wil ondersteunen kan ook nadenken over het moment waarop vermogen wordt overgedragen.
Schenken tijdens leven heeft als voordeel dat je zelf kunt zien wat de organisatie met je bijdrage doet.
Je kunt eventueel contact houden met de organisatie en volgen welke projecten worden uitgevoerd.
Nalaten heeft een ander karakter.
Het vermogen blijft tijdens je leven beschikbaar en een gedeelte gaat na overlijden naar het gekozen goede doel.
Beide mogelijkheden kunnen ook worden gecombineerd.
Een goed doel opnemen in je testament
Een goed doel kan onder bepaalde voorwaarden worden opgenomen in een testament.
Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat een organisatie een vast bedrag ontvangt.
Ook kan een percentage van de nalatenschap worden toegewezen.
Bij dergelijke keuzes is het verstandig om de juridische gevolgen goed te laten vastleggen.
Een notaris kan helpen om wensen correct in het testament op te nemen.
Nalaten is iets anders dan schenken tijdens leven
Hoewel beide vormen financiële ondersteuning opleveren, is het juridische moment verschillend.
Bij een schenking draag je tijdens je leven vermogen over.
Bij een nalatenschap gebeurt dat na overlijden.
Dat heeft gevolgen voor onder andere de juridische en fiscale behandeling.
Wie beide opties overweegt, doet er daarom goed aan ze afzonderlijk te bekijken.
Schenken vanuit een bedrijf
Ook ondernemers kunnen goede doelen ondersteunen.
Dat kan persoonlijk gebeuren, maar onder bepaalde omstandigheden ook vanuit een onderneming.
De fiscale behandeling kan verschillen afhankelijk van de rechtsvorm en manier waarop de bijdrage wordt gedaan.
Daarnaast kan sprake zijn van sponsoring in plaats van een zuivere schenking.
Dat onderscheid is belangrijk.
Schenking of sponsoring?
Bij een schenking staat in principe geen gelijkwaardige commerciële tegenprestatie tegenover de bijdrage.
Bij sponsoring meestal wel.
Een bedrijf betaalt bijvoorbeeld een organisatie en ontvangt daarvoor zichtbaarheid, reclame of andere commerciële voordelen.
Fiscaal en administratief kunnen sponsoring en schenken daarom verschillend worden behandeld.
Ondernemers moeten duidelijk vaststellen van welke situatie sprake is.
Anoniem schenken
Niet iedereen wil bekendmaken dat hij of zij een goed doel financieel ondersteunt.
Afhankelijk van de organisatie en betaalmethode kan anoniem schenken mogelijk zijn.
Bij grotere bedragen kan volledige anonimiteit ingewikkelder zijn vanwege administratieve en wettelijke verplichtingen.
Wanneer anonimiteit belangrijk is, is het daarom verstandig om dit vooraf met de organisatie te bespreken.
Schenken van goederen
Een schenking hoeft niet altijd uit geld te bestaan.
Sommige organisaties kunnen goederen gebruiken.
Denk bijvoorbeeld aan computers, voertuigen, kleding, voedsel of andere materialen.
Toch is een schenking in natura niet automatisch nuttiger.
Een organisatie kan bijvoorbeeld veel opslag- of transportkosten krijgen voor goederen die zij nauwelijks nodig heeft.
Vraag daarom vooraf of een organisatie daadwerkelijk behoefte heeft aan het betreffende materiaal.
Schenken van aandelen of andere bezittingen
Bij grotere vermogens kunnen ook andere vermogensbestanddelen een rol spelen.
Denk bijvoorbeeld aan effecten of bepaalde andere bezittingen.
Dit is financieel en fiscaal aanzienlijk complexer dan een eenvoudige bankoverschrijving.
Laat bij dergelijke schenkingen daarom vooraf onderzoeken wat de juridische en fiscale gevolgen zijn.
Crowdfunding en inzamelingsacties
Niet iedere donatie loopt rechtstreeks via een traditionele goede doelenorganisatie.
Crowdfunding en persoonlijke inzamelingsacties zijn populair geworden.
Daarbij kan geld bijvoorbeeld worden ingezameld voor medische kosten, een lokaal initiatief of een individuele persoon.
Dat kan maatschappelijk waardevol zijn, maar de juridische en fiscale situatie kan anders zijn dan bij een gift aan een erkende instelling.
Ga daarom niet automatisch uit van dezelfde fiscale behandeling.
Controleer voordat je schenkt
Helaas bestaan er ook misleidende inzamelingsacties.
Controleer daarom bij onbekende organisaties of initiatieven wie achter de actie zit.
Zoek bijvoorbeeld uit:
wie de organisatie beheert;
waar het geld voor wordt gebruikt;
of financiële informatie beschikbaar is;
welke officiële status de organisatie heeft;
of duidelijk is hoe contact kan worden opgenomen.
Bij grotere bedragen is extra controle verstandig.
Transparantie van goede doelen
Goede doelen zijn afhankelijk van vertrouwen.
Daarom is transparantie belangrijk.
Een organisatie moet duidelijk kunnen uitleggen wat zij doet en hoe financiële middelen worden gebruikt.
Dat betekent niet dat iedere euro rechtstreeks naar een project hoeft te gaan.
Een professionele organisatie heeft immers ook kosten voor personeel, administratie, fondsenwerving, technologie en huisvesting.
Belangrijker is dat duidelijk wordt waarom deze kosten noodzakelijk zijn en welke resultaten worden bereikt.
Kijk verder dan alleen het percentage overhead
Sommige schenkers beoordelen goede doelen vooral op overheadkosten.
Een laag percentage klinkt aantrekkelijk.
Maar dit cijfer vertelt niet automatisch hoeveel maatschappelijke impact een organisatie realiseert.
Een organisatie die investeert in goede medewerkers, technologie en onderzoek kan hogere operationele kosten hebben maar tegelijkertijd veel bereiken.
Kijk daarom breder naar resultaten, transparantie en effectiviteit.
Een schenking vastleggen
Bij een eenvoudige kleine donatie is meestal weinig extra administratie nodig.
Bij grotere of structurele schenkingen kan schriftelijke vastlegging verstandig of noodzakelijk zijn.
Daarin kunnen bijvoorbeeld het bedrag, de duur en eventuele voorwaarden worden opgenomen.
Voor bepaalde fiscale vormen van periodiek schenken gelden specifieke vereisten.
Controleer daarom vooraf welke documentatie nodig is.
Bewaar administratie
Wanneer je een schenking wilt meenemen in de belastingaangifte, is goede administratie belangrijk.
Bewaar relevante overeenkomsten, betaalbewijzen en andere documenten.
Zorg dat duidelijk is:
welk bedrag is geschonken;
wanneer de schenking heeft plaatsgevonden;
aan welke organisatie;
en onder welke afspraken.
Dat voorkomt problemen wanneer later om onderbouwing wordt gevraagd.
Hoeveel moet je aan een goed doel schenken?
Daar bestaat geen juist bedrag voor.
Een schenking moet passen bij je eigen financiële situatie.
Voor de ene persoon is €10 per maand een betekenisvolle bijdrage.
Een ander kan jaarlijks duizenden euro’s schenken.
De maatschappelijke waarde van schenken zit niet alleen in grote bedragen.
Structurele kleine donaties van grote aantallen mensen kunnen voor organisaties eveneens een belangrijke inkomstenbron vormen.
Eerst je eigen financiële situatie op orde
Een goed doel ondersteunen is positief, maar het is niet verstandig om daarvoor je eigen financiële zekerheid in gevaar te brengen.
Houd rekening met vaste lasten, reserves, pensioen en onverwachte uitgaven.
Vooral bij grote onherroepelijke schenkingen moet zorgvuldig worden nagedacht over hoeveel vermogen je zelf nog nodig kunt hebben.
Een schenking kan meer zijn dan geld
Niet iedereen heeft financiële ruimte om grote bedragen te doneren.
Toch kun je maatschappelijke organisaties ook op andere manieren ondersteunen.
Vrijwilligerswerk kan bijvoorbeeld bijzonder waardevol zijn.
Ook kennis, netwerk, materialen of professionele vaardigheden kunnen organisaties helpen.
Een marketeer kan bijvoorbeeld communicatie ondersteunen terwijl iemand met financiële kennis kan helpen bij administratie.
Structureel schenken geeft goede doelen zekerheid
Voor veel organisaties zijn voorspelbare inkomsten belangrijk.
Een eenmalige grote inzamelingsactie kan veel geld opleveren, maar daarmee weet een organisatie nog niet hoeveel middelen volgend jaar beschikbaar zijn.
Structurele donateurs zorgen voor meer voorspelbaarheid.
Daarmee kunnen organisaties gemakkelijker medewerkers, onderzoek of langlopende projecten financieren.
Een schenking als bewuste keuze
Uiteindelijk gaat schenken niet alleen over geld.
Het gaat over de vraag welke maatschappelijke onderwerpen je belangrijk genoeg vindt om financieel te ondersteunen.
Daarom hoeft de keuze niet overhaast gemaakt te worden.
Onderzoek verschillende organisaties.
Bekijk wat zij proberen te bereiken.
Lees hoe zij over resultaten communiceren.
Controleer relevante financiële en fiscale informatie.
En bepaal vervolgens welke organisatie het beste aansluit bij jouw persoonlijke doelen.
Conclusie: een schenking aan een goed doel kun je op verschillende manieren vormgeven
Een schenking aan een goed doel kan variëren van een kleine eenmalige donatie tot een structurele bijdrage of een omvangrijke schenking vanuit opgebouwd vermogen.
Welke vorm het beste past, hangt af van je persoonlijke situatie en wensen.
Wil je maximale flexibiliteit, dan kan een eenmalige gift passend zijn.
Wil je een organisatie voor langere tijd ondersteunen, dan kun je kijken naar structureel of periodiek schenken.
Bij grotere bedragen kunnen bestemming, fiscale gevolgen en juridische afspraken een grotere rol spelen.
Daarnaast bestaat de mogelijkheid om een goed doel via een testament te ondersteunen.
Welke vorm je ook kiest, begin bij de vraag wat je met je bijdrage wilt bereiken.
Onderzoek vervolgens de organisatie, controleer bij fiscale voordelen de actuele voorwaarden en leg grotere of langdurige afspraken zorgvuldig vast.
Zo wordt een schenking aan een goed doel niet alleen een financiële bijdrage, maar een bewuste keuze om een maatschappelijk doel dat je belangrijk vindt voor langere tijd te ondersteunen.